Kto jest na banknocie 500 zł? Odkryj tajemnice polskiej waluty

Banknot 500 zł to nie tylko środek płatniczy o najwyższym nominale w Polsce, ale także element dziedzictwa kulturowego, który skrywa w sobie historię, technologię i symbolikę. Choć rzadziej spotykany w obiegu, budzi duże zainteresowanie i często staje się przedmiotem pytań. W niniejszym artykule przyjrzymy się dokładnie, kto znajduje się na banknocie 500 zł, jak wygląda ten banknot oraz jakie zabezpieczenia czynią go niemal niepodrabialnym.

Kto znajduje się na banknocie 500 zł?

Na banknocie o nominale 500 zł widnieje wizerunek króla Jana III Sobieskiego, jednego z najważniejszych władców w historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Jego obecność na banknocie stanowi zwieńczenie serii „Władcy Polscy”, zapoczątkowanej po denominacji złotego w 1995 roku. Seria ta obejmuje wcześniej wyemitowane banknoty: 10 zł z Mieszkiem I, 20 zł z Bolesławem Chrobrym, 50 zł z Kazimierzem Wielkim, 100 zł z Władysławem Jagiełłą i 200 zł z Zygmuntem I Starym.

Wybór Jana III Sobieskiego na banknot 500 zł nie jest przypadkowy. To postać uosabiająca potęgę i militarne sukcesy Rzeczypospolitej, szczególnie znana z bitwy pod Wiedniem w 1683 roku, gdzie odegrał kluczową rolę w powstrzymaniu ekspansji Imperium Osmańskiego w Europie. Jest on symbolem siły, mądrości i strategicznego myślenia, a jego obecność na najwyższym nominale polskiego pieniądza ma wymiar zarówno historyczny, jak i symboliczny.

Banknot 500 zł to hołd dla króla, który nie tylko obronił Europę, ale i pozostawił trwały ślad w historii Polski jako mąż stanu i strateg.

Jak wygląda banknot 500 zł?

Banknot 500 zł został zaprojektowany przez Andrzeja Heidricha, tego samego artystę, który był autorem wszystkich pozostałych banknotów obiegowych serii „Władcy Polscy”. Wprowadzony do obiegu 10 lutego 2017 roku, wyróżnia się nie tylko wielkością, ale i estetyką. Jego wymiary to 150 mm na 75 mm – o 4% większe niż banknot 200 zł, co ułatwia jego rozpoznawanie przez osoby niewidome i słabowidzące.

Na przedniej stronie banknotu znajduje się portret króla Jana III Sobieskiego, wzorowany na jego medalionie koronacyjnym z 1676 roku. Obok portretu widnieją elementy symboliki rodowej, takie jak tarcza z herbem „Janina” oraz szyszak husarski, który podkreśla militarne osiągnięcia króla. Szata graficzna banknotu utrzymana jest w tonacji szarobrązowej, z dodatkami błękitu, bordo, różu i zieleni, które zmieniają odcienie w zależności od światła.

Rewers banknotu przedstawia orła w koronie z XVII wieku oraz widok pałacu w Wilanowie, rezydencji wybudowanej przez samego Sobieskiego. W świetle ultrafioletowym widok pałacu nabiera intensywnych barw, co stanowi jedno z efektownych zabezpieczeń.

Jakie zabezpieczenia posiada banknot 500 zł?

Banknot 500 zł został wyposażony w jedne z najnowocześniejszych zabezpieczeń na świecie, które znacząco utrudniają jego fałszowanie. Wiele z tych rozwiązań zostało już wcześniej zastosowanych w banknocie 200 zł, jednak w „pięćsetce” osiągnięto poziom wyrafinowania niespotykany dotąd w polskich środkach płatniczych.

Elementy optyczne

Do najbardziej charakterystycznych zabezpieczeń należy farba zmienna optycznie, użyta m.in. w rysunku szyszaka husarskiego. W zależności od kąta patrzenia, kolor zmienia się z zielonego na niebieski. Dodatkowo, efekt kątowy został zastosowany również w cyfrowym oznaczeniu nominału „500” oraz w tarczy herbowej obok portretu króla, gdzie prostokątne pola zmieniają odcień przy poruszaniu banknotem.

Nitki i znaki wodne

Banknot zawiera okienkową nitkę zabezpieczającą, która zmienia barwę i zawiera wzór spirali przypominający ruch pełzającej żmii. Widoczna jest zarówno na powierzchni banknotu, jak i pod światło. Znakiem wodnym jest portret Jana III Sobieskiego oraz liczba „500”, umieszczone na niezadrukowanym polu.

Druk wypukły i mikrodruk

W celu ułatwienia rozpoznania autentyczności banknotu przez osoby niewidome zastosowano druk wypukły, który można wyczuć pod palcami. Dodatkowo, niektóre elementy zostały wykonane mikrodrukiem, widocznym tylko pod lupą, co również utrudnia ich podrobienie.

System recto-verso

Banknot 500 zł wyposażono również w zabezpieczenie typu recto-verso. Polega ono na tym, że elementy graficzne wydrukowane po obu stronach banknotu uzupełniają się i pod światło tworzą pełny obraz – w tym przypadku koronę królewską.

Dlaczego zdecydowano się na banknot 500 zł?

Jednym z głównych powodów wprowadzenia banknotu 500 zł było rosnące zapotrzebowanie na banknoty o wysokim nominale. Między 2011 a 2016 rokiem wartość gotówki w obiegu wzrosła aż o 60%, a największy wzrost odnotowano właśnie w segmencie banknotów 200-złotowych. Wprowadzenie wyższego nominału miało na celu obniżenie kosztów emisji, transportu i przechowywania gotówki.

NBP oszacował, że dzięki emisji banknotu 500 zł możliwe będzie zaoszczędzenie nawet 37 mln zł rocznie, z czego większość trafi do budżetu państwa. Z ekonomicznego punktu widzenia wprowadzenie nowego nominału przynosi korzyści nie tylko bankowi centralnemu, ale także przedsiębiorcom i konsumentom.

Jak Polacy używają banknotu 500 zł?

Mimo że banknot 500 zł znajduje się w obiegu od 2017 roku, jego obecność w codziennym użyciu jest wciąż ograniczona. Z badań NBP wynika, że w 2020 roku tylko 7% Polaków miało go w posiadaniu w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Banknoty te są wykorzystywane głównie do:

• zakupów w sklepach i punktach usługowych,
• przechowywania oszczędności,
• wymiany na niższe nominały,
• celów kolekcjonerskich,
• prezentów gotówkowych,
• zdeponowania w banku.

Ze względu na wysoką wartość nominalną oraz ograniczoną dostępność, banknot 500 zł pełni także funkcję rezerwową – jest przechowywany w skarbcach banków i wykorzystywany w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania na gotówkę.

Jak sprawdzić autentyczność banknotu?

Ze względu na wartość banknotu 500 zł, warto znać podstawowe metody weryfikacji jego autentyczności. W przypadku wątpliwości co do oryginalności, warto zwrócić uwagę na kilka istotnych elementów:

1. Znak wodny z portretem króla i oznaczeniem nominału, widoczny pod światło.
2. Okienkowa nitka zabezpieczająca zmieniająca kolor.
3. Elementy wykonane farbą zmienną optycznie, takie jak szyszak husarski.
4. Efekt recto-verso – grafika widoczna tylko pod światło.
5. Druk wypukły wyczuwalny pod palcami.

W przypadku dalszych wątpliwości najlepiej udać się do najbliższego oddziału banku, gdzie można użyć specjalistycznych urządzeń do sprawdzania autentyczności środków płatniczych.

Kim był projektant banknotu?

Autorem projektu banknotu 500 zł jest Andrzej Ryszard Heidrich – grafik, ilustrator i projektant banknotów oraz znaczków pocztowych, zmarły w 2019 roku. To on stworzył całą serię „Władcy Polscy”, która przez dziesięciolecia towarzyszy Polakom w codziennym życiu. Jego prace cechuje nie tylko dbałość o szczegóły, ale też głęboka znajomość historii i symboliki narodowej.

Dzięki temu banknot 500 zł to nie tylko narzędzie płatnicze, ale również dzieło artystyczne, będące świadectwem polskiej tożsamości i tradycji. Wyjątkowa estetyka i zaawansowana technologia czynią go jednym z najciekawszych banknotów w Europie.

Co warto zapamietać?:

• Banknot 500 zł przedstawia wizerunek króla Jana III Sobieskiego, symbolizującego potęgę Rzeczypospolitej.
• Wprowadzony do obiegu 10 lutego 2017 roku, ma wymiary 150 mm na 75 mm, co ułatwia jego rozpoznawanie.
• Wyposażony w nowoczesne zabezpieczenia, takie jak farba zmienna optycznie, okienkowa nitka zabezpieczająca oraz efekt recto-verso.
• Wprowadzenie banknotu 500 zł miało na celu obniżenie kosztów emisji i transportu gotówki, oszczędzając rocznie około 37 mln zł.
• Jedynie 7% Polaków miało banknot 500 zł w posiadaniu w 2020 roku, głównie do zakupów, oszczędności i celów kolekcjonerskich.