Jak zgłosić próbę wyłudzenia danych bankowych?

Jeśli podejrzewasz próbę wyłudzenia danych bankowych, najpierw natychmiast skontaktuj się z bankiem i zablokuj dostęp do pieniędzy. Nie klikaj w linki, nie podawaj kodów i nie czekaj ze zgłoszeniem. Dopiero po zabezpieczeniu konta zgłoś incydent do CERT Polska, a gdy doszło do straty lub ujawnienia danych – także Policji.

Co zrobić w pierwszych 15 minutach?

Szybkość ma znaczenie, ale działaj według kolejności. Jeśli oszust dzwonił lub wysłał wiadomość, nie odpowiadaj i nie korzystaj z numeru ani linku podanego w kontakcie.

1. Skontaktuj się z bankiem. Zadzwoń na numer infolinii znaleziony na oficjalnej stronie banku, na odwrocie karty albo w aplikacji. Poproś o zastrzeżenie karty, blokadę bankowości elektronicznej i sprawdzenie ostatnich operacji. Jeśli nie masz dostępu do bankowości, infolinia nadal może rozpocząć procedurę zabezpieczenia konta.
2. Zmień hasła z innego urządzenia. Ustaw nowe hasło do bankowości oraz poczty e-mail, szczególnie jeśli podałeś dane logowania lub kliknąłeś podejrzany odnośnik. Nie korzystaj w tym celu z urządzenia, co do którego bezpieczeństwa masz wątpliwości.
3. Odłącz podejrzane urządzenie od sieci. Wyłącz Wi-Fi i transmisję danych. Jeśli podczas rozmowy zainstalowano program do zdalnego pulpitu, nie loguj się już na tym urządzeniu do banku. Skontaktuj się z bankiem z bezpiecznego telefonu lub komputera.
4. Sprawdź, czy nie ma nieautoryzowanych operacji. Każdą podejrzaną transakcję zgłoś bankowi od razu. Nie zatwierdzaj żadnych operacji, których samodzielnie nie zlecałeś.

Pracownik banku nie prosi o podanie hasła, kodu SMS, kodu autoryzacyjnego ani kodu BLIK. Nie żąda też przelewu na „bezpieczne konto” i nie przejmuje zdalnie pulpitu. Takie żądanie oznacza próbę oszustwa, nawet gdy na ekranie wyświetla się prawdziwy numer banku.

Gdzie zgłosić próbę wyłudzenia danych bankowych?

Zgłoszenie do banku służy przede wszystkim ochronie pieniędzy i dostępu do konta. CERT Polska przyjmuje informacje o incydentach w sieci, takich jak phishing i smishing. Policja zajmuje się podejrzeniem popełnienia przestępstwa, zwłaszcza gdy doszło do straty finansowej.

Do formularza CERT Polska dołącz całą podejrzaną wiadomość, a w przypadku e-maila także załącznik i nagłówki, jeśli potrafisz je wyeksportować. Nie usuwaj wiadomości przed zapisaniem materiałów. Zgłoszenie do CERT nie zastępuje zawiadomienia Policji.

Jeżeli podałeś dane, zatwierdziłeś przelew, straciłeś pieniądze albo oszust uzyskał dostęp do konta, złóż zawiadomienie na Policji lub w prokuraturze. Powiadom o tym również bank. Podejrzany numer telefonu możesz zgłosić operatorowi lub sprawdzić możliwości zgłoszenia nadużycia przez UKE, ale nie odkładaj z tego powodu kontaktu z bankiem.

Jakie dowody zabezpieczyć?

Najpierw zablokuj dostęp i pieniądze. Gdy sytuacja jest już zabezpieczona, zachowaj materiały, które pomogą bankowi, CERT Polska lub Policji:

• Zrzuty ekranu wiadomości, fałszywej strony i potwierdzeń operacji.
• Numer telefonu, adres e-mail lub nazwę konta, z którego kontaktował się oszust.
• Pełną treść SMS-a, e-maila albo wiadomości z komunikatora wraz z linkiem.
• Nagłówki wiadomości e-mail i podejrzane załączniki zapisane w osobnym pliku.
• Datę, godzinę i krótki opis rozmowy telefonicznej oraz wykonanych działań.

Nie przesyłaj nikomu haseł, kodów autoryzacyjnych ani pełnych danych karty. Instytucje mogą potrzebować informacji o zdarzeniu, ale nie potrzebują tajnych kodów do przyjęcia zgłoszenia.

Czy konto jest już bezpieczne?

Przed zakończeniem działań sprawdź, czy wykonane zostały wszystkie podstawowe czynności:

• Czy karta została zastrzeżona, a dostęp do bankowości zablokowany lub zabezpieczony?
• Czy hasła do bankowości i poczty e-mail zostały zmienione z bezpiecznego urządzenia?
• Czy podejrzany telefon lub komputer został odłączony od Wi-Fi i transmisji danych?
• Czy zgłosiłeś bankowi nieautoryzowane operacje oraz przekazałeś incydent do CERT Polska?
• Czy w przypadku straty pieniędzy lub przejęcia danych złożyłeś zawiadomienie na Policji?

Najważniejsza zasada jest prosta: najpierw bank i blokada dostępu, później dokumentacja oraz zgłoszenia do CERT Polska i Policji. Nie podawaj kodu BLIK ani kodu autoryzacyjnego tylko dlatego, że rozmówca wywołuje presję lub przedstawia się jako pracownik zaufanej instytucji.

Artykuł nie stanowi porady finansowej ani prawnej. W przypadku utraty środków lub podejrzenia przejęcia danych skontaktuj się bezpośrednio z bankiem i właściwymi organami.