Dostałem przelew nie wiem od kogo – co zrobić w takiej sytuacji?

Nie odsyłaj pieniędzy samodzielnie na numer telefonu ani rachunek wskazany przez nieznajomą osobę. Zgłoś nieoczekiwany przelew do swojego banku i pozostaw środki nietknięte do czasu wyjaśnienia sprawy. Szczególnej ostrożności wymaga przelew na telefon BLIK, ponieważ może być elementem oszustwa. Sprawdź, jak postępować bezpiecznie.

Dostałem przelew od nieznanej osoby – jaki powinien być pierwszy krok?

Najpierw sprawdź historię rachunku, kwotę, datę, dane nadawcy oraz tytuł operacji. Nie zakładaj, że pieniądze są nagrodą, pomyłką pracodawcy albo zwrotem za zakup. Czasem przelew rzeczywiście wynika z błędnie wpisanego numeru rachunku lub telefonu, lecz podobny schemat wykorzystują też przestępcy.

Następnie skontaktuj się z bankiem przez oficjalną aplikację, stronę internetową albo numer zapisany na karcie płatniczej. Opisz, że na konto wpłynęły środki nieznanego pochodzenia. Bank może sprawdzić szczegóły transakcji, skontaktować się z instytucją nadawcy i przeprowadzić formalny zwrot.

Nie wykonuj przelewu zwrotnego na podstawie telefonu, wiadomości SMS ani komunikatora. Bezpieczny zwrot powinien zostać zorganizowany przez bank i udokumentowany.

Czy trzeba oddać omyłkowo przelane pieniądze?

W polskim prawie omyłkowy wpływ może zostać zakwalifikowany jako świadczenie nienależne. Jeżeli środki trafiły do niewłaściwego odbiorcy, co do zasady nie powinien on zatrzymywać ich dla siebie. Dobrowolne wydanie pieniędzy nie zmienia faktu, że trzeba ustalić właściwy sposób zwrotu.

Samo pojawienie się kwoty na rachunku nie oznacza jeszcze popełnienia przestępstwa. Ryzyko rośnie wtedy, gdy odbiorca wie o pomyłce, ignoruje wezwania i rozporządza środkami tak, jakby należały do niego. Ocena zależy od okoliczności, wysokości kwoty, tytułu przelewu oraz informacji przekazanych przez bank lub nadawcę.

Prawo przewiduje też sytuacje, w których ocena obowiązku zwrotu wymaga analizy konkretnego przypadku. Znaczenie może mieć to, czy rozsądna osoba powinna zauważyć pomyłkę, a także cel świadczenia. Przy wysokiej kwocie, nietypowym tytule lub wpływie od obcej firmy trudno uznać, że odbiorca nie miał żadnych powodów do podejrzeń.

Co zmienia Ustawa Prawo bankowe?

W sprawach dotyczących nieznanego wpływu bank nie powinien ograniczać się do przekazania klientowi numeru telefonu nadawcy. Art. 50 ust. 2 Ustawy Prawo bankowe wiąże bank z podwyższonym standardem dbałości o depozyty klientów. Instytucja może zabezpieczyć informacje o transakcji, wyjaśnić jej źródło oraz współpracować z organami ścigania, jeśli pojawi się podejrzenie przestępstwa.

Dlaczego nie wolno odsyłać pieniędzy na wskazany rachunek?

Najczęstszy schemat polega na tym, że oszust wysyła niewielki przelew BLIK, a potem dzwoni z innego numeru. Twierdzi, że pomylił odbiorcę i żąda szybkiego zwrotu na rachunek albo telefon, który nie ma związku z pierwotną płatnością. Presja czasu ma ograniczyć możliwość spokojnego sprawdzenia historii operacji.

W takim układzie możesz stać się ogniwem oszustwa. Prawdziwa ofiara mogła zapłacić za fikcyjny produkt, używając numeru telefonu podanego przez fałszywego sprzedawcę. Pieniądze trafiły do Ciebie przypadkowo, a przestępca próbuje nakłonić Cię do przesłania ich na kontrolowane przez siebie konto. Później poszkodowany może dochodzić zwrotu od osoby widocznej w historii pierwszego przelewu.

Nie podawaj rozmówcy loginu, hasła, kodu BLIK, danych karty ani pełnego numeru PESEL. Nie klikaj w przesłane odnośniki i nie instaluj aplikacji do zdalnej obsługi telefonu. Bank nigdy nie potrzebuje, abyś zatwierdzał operację pod dyktando nieznanej osoby.

Jak reagować na telefon od rzekomego nadawcy?

Rozmowę zakończ spokojnie i powiedz, że sprawę wyjaśnisz wyłącznie przez bank. Nie potwierdzaj danych rachunku oraz nie przesyłaj zdjęcia ekranu z aplikacji. Jeśli rozmówca grozi, nalega na natychmiastową płatność albo zmienia numer zwrotu, zachowaj wiadomości i przekaż je bankowi oraz policji.

Jak bezpiecznie wyjaśnić przelew BLIK?

BLIK umożliwia przelew na telefon za pośrednictwem aplikacji bankowej. Nadawca wybiera kontakt z książki adresowej lub wpisuje numer ręcznie, podaje kwotę i tytuł, a następnie autoryzuje operację w aplikacji. Autoryzacja nie chroni jednak przed pomyleniem numeru telefonu lub wybraniem niewłaściwego kontaktu.

Operator płatności nie powinien być powodem do obniżenia czujności. Oszustwo na omyłkowy przelew wykorzystuje właśnie szybkość i wygodę tej metody. Jeżeli nieznany numer wysłał Ci środki, zgłoś zdarzenie w banku, nie odpowiadaj przelewem zwrotnym i nie przyjmuj próśb o przesłanie pieniędzy na inne dane.

Przy zakupach internetowych korzystaj z płatności dostępnych bezpośrednio na platformie sprzedażowej. Sprzedawca, który wymaga przelewu BLIK na przypadkowy numer telefonu, szczególnie przy atrakcyjnej cenie, powinien wzbudzić podejrzenia. Czy pośpiech naprawdę jest potrzebny? Nie, prawidłowa płatność nie wymaga rezygnacji z weryfikacji.

Co zrobić, gdy pieniądze zostały już wydane?

Nie ukrywaj tego przed bankiem. Natychmiast opisz, jaka część kwoty została wykorzystana, na co ją przeznaczono i kiedy nastąpiły operacje. Zachowaj potwierdzenia, wiadomości oraz numer zgłoszenia.

Jeżeli bank potwierdzi obowiązek zwrotu, a jednorazowa spłata przekracza Twoje możliwości, zaproponuj pisemny harmonogram rat. Przypadek Pawła, który omyłkowo otrzymał 54 tys. zł odprawy innej osoby, pokazuje, że część środków może zostać automatycznie pobrana na spłatę kredytów. Strony ustaliły zwrot połowy od razu, a pozostałą kwotę rozłożono na dwa lata w równych, nieoprocentowanych ratach.

Nie podpisuj jednak porozumienia pod naciskiem i nie przelewaj pieniędzy na prywatny rachunek wskazany telefonicznie. Przy sporze o dużą kwotę poproś bank o oficjalne stanowisko, a w razie potrzeby skonsultuj dokument z prawnikiem.

Jak ograniczyć ryzyko przy nieoczekiwanych wpływach?

Duża liczba codziennych rozliczeń sprawia, że pomyłki są możliwe. Krajowa Izba Rozliczeniowa przetworzyła w systemie Elixir 2,01 mld transakcji o wartości 5,96 bln zł. Przy takiej skali pojedynczy błędny numer rachunku lub jedna cyfra wpisana za dużo może skierować pieniądze do nieprawidłowego odbiorcy.

Po zauważeniu nietypowej operacji działaj według stałej kolejności:

• zapisz potwierdzenie przelewu i szczegóły transakcji,
• nie wypłacaj ani nie wydawaj otrzymanej kwoty,
• zgłoś wpływ bankowi oficjalnym kanałem,
• nie odpowiadaj na żądania zwrotu wysyłane przez obce osoby,
• zachowaj korespondencję, numery telefonów i nagrania rozmów, jeśli zostały legalnie utrwalone,
• zawiadom policję, gdy podejrzewasz próbę wyłudzenia lub kradzieży.

Bank może zablokować możliwość swobodnego dysponowania środkami albo przeprowadzić zwrot w ramach własnej procedury. Do czasu otrzymania jasnych instrukcji trzymaj pieniądze na rachunku i nie zatwierdzaj żadnej operacji przesłanej przez rozmówcę.