Co lepiej spłacać: kapitał czy odsetki? Poradnik dla kredytobiorcy

Przy nadpłacie kredytu zwykle lepiej spłacać kapitał, ponieważ to od jego wysokości bank nalicza przyszłe odsetki. Dzięki zmniejszeniu salda możesz obniżyć ratę albo skrócić okres kredytowania. Sprawdź, jak działa nadpłata, kiedy się opłaca i na co uważać.

Kapitał czy odsetki – co spłaca nadpłata?

Rata kredytu składa się z dwóch części. Kapitał to pożyczona kwota, która pozostała do zwrotu, natomiast odsetki są ceną za korzystanie z pieniędzy banku. Wysokość odsetek zależy między innymi od oprocentowania i aktualnego salda zadłużenia.

Nadpłata jest częściową wcześniejszą spłatą zobowiązania. Jej kwota co do zasady pomniejsza kapitał, a nie przyszłe odsetki. Gdy saldo spada, bank nalicza kolejne koszty od niższej podstawy. Dlatego finansowo korzystniejsze jest zmniejszenie kapitału niż samo opłacenie odsetek już naliczonych.

Im niższy kapitał pozostaje do spłaty, tym mniejsza kwota odsetek pojawia się w kolejnych ratach.

Odsetki wygenerowane do dnia nadpłaty nadal trzeba rozliczyć zgodnie z umową. Nie można więc całkowicie pominąć tej części raty, lecz dodatkowe środki powinny trafić na saldo kapitału. Szczegóły zależą od sposobu rozliczania nadpłat przyjętego przez bank.

Jak zmienia się struktura raty?

Przy ratach równych miesięczna płatność pozostaje podobna, ale jej skład stopniowo się zmienia. Na początku większą część stanowią odsetki, a mniejszą kapitał. Z czasem proporcje się odwracają.

Raty malejące zawierają stałą część kapitałową i coraz niższe odsetki. Początkowo mocniej obciążają budżet, lecz zwykle prowadzą do niższego całkowitego kosztu kredytu. W obu wariantach nadpłata kapitału ogranicza przyszłe koszty finansowania.

Dlaczego nadpłata kapitału obniża koszt kredytu?

Bank nalicza odsetki od kwoty, którą nadal jesteś mu winien. Jeśli nadpłacisz 10 000 zł, oprocentowanie przestaje obejmować tę część zadłużenia. Oszczędność zależy od oprocentowania, pozostałego okresu spłaty oraz tego, jak szybko dokonasz wpłaty.

Przy zmiennej stopie procentowej na wysokość kosztu wpływa między innymi WIBOR 3M lub WIBOR 6M wraz z marżą banku. Wzrost wskaźnika podnosi oprocentowanie, a wtedy wcześniejsze obniżenie kapitału może mieć większe znaczenie. Przy stałej stopie kalkulacja jest łatwiejsza, ale trzeba sprawdzić zasady wcześniejszej spłaty.

Efekt nadpłaty zależy też od wybranej formy dalszej spłaty. Możesz zachować pierwotny termin i płacić niższą ratę albo wybrać skrócenie okresu kredytowania. Drugi wariant zazwyczaj przynosi większą oszczędność odsetkową, ponieważ szybciej kończysz naliczanie kosztów.

Niższa rata czy krótszy kredyt?

Obniżenie raty poprawia bieżącą płynność finansową. To rozsądny wybór, gdy dochody są nieregularne, planujesz większe wydatki albo chcesz zwiększyć miesięczny margines bezpieczeństwa.

Skrócenie okresu utrzymuje ratę na podobnym poziomie, lecz redukuje liczbę płatności. Wymaga stałego budżetu i mniejszej podatności na nagłe wydatki. Co wybierasz: natychmiastową ulgę czy większą oszczędność w całym okresie?

Istnieje też rozwiązanie pośrednie. Po nadpłacie możesz przyjąć niższą ratę, ale nadal przelewać bankowi kwotę zbliżoną do wcześniejszej płatności. Formalny harmonogram pozostaje wtedy bardziej elastyczny, a dobrowolne wpłaty stopniowo skracają spłatę.

Kiedy nadpłata kredytu się opłaca?

Najpierw oceń własną sytuację, a dopiero potem wysokość nadpłaty. Dodatkowe pieniądze nie powinny całkowicie zniknąć z rachunku, bo kredytobiorca nadal musi opłacać raty i bieżące zobowiązania.

Poduszka bezpieczeństwa powinna obejmować zwykle od 3 do 12-krotności przeciętnych miesięcznych wydatków. Jej wysokość zależy od stabilności zatrudnienia, liczby osób w gospodarstwie i przewidywanych kosztów. Bez takiego zabezpieczenia nadpłata może osłabić budżet zamiast go wzmocnić.

Sprawdź też, czy masz droższe zobowiązania. Kredyt gotówkowy, zadłużenie na karcie lub pożyczka ratalna często kosztują więcej niż kredyt hipoteczny. W takim układzie wcześniejsza spłata najdroższego długu może przynieść większą oszczędność.

• zachowaj środki na nieprzewidziane wydatki,
• sprawdź oprocentowanie wszystkich posiadanych zobowiązań,
• porównaj koszt prowizji z przewidywaną oszczędnością,
• ustal, czy ważniejsza jest niższa rata, czy szybsze zamknięcie kredytu.

Jakie opłaty może pobrać bank?

Ustawa o kredycie hipotecznym, obowiązująca od 22 lipca 2017 roku, daje konsumentowi prawo do wcześniejszej spłaty całości lub części kredytu. Nie oznacza to jednak, że każda nadpłata będzie bezpłatna. Decydują zapisy umowy, taryfa opłat oraz rodzaj oprocentowania.

Przy zmiennej stopie bank może pobierać rekompensatę w ciągu pierwszych 36 miesięcy od zawarcia umowy. Jej wysokość nie może przekroczyć odsetek przypadających za rok od spłacanej kwoty ani 3% tej kwoty. Gdy do końca umowy pozostało mniej niż 12 miesięcy, obowiązuje limit odsetek za pozostały czas.

Przy stałym oprocentowaniu opłata może obowiązywać w okresie, w którym stała stopa działa. Bank musi jednak uwzględnić ograniczenia ustawowe i warunki zapisane w umowie. Starsze kredyty, zawarte przed wejściem przepisów, mogą podlegać innym zasadom.

Przed przelewem poproś bank o wyliczenie kosztu nadpłaty oraz o symulację obu wariantów: niższej raty i krótszego okresu.

Jak nadpłacić kredyt bez błędów?

Przy kredycie hipotecznym nie zawsze wystarczy wysłać pieniądze na rachunek techniczny. Bank może wymagać dyspozycji, w której wskażesz kwotę, rachunek, termin oraz sposób dalszej spłaty. Bez takiego dokumentu środki mogą pozostać nierozliczone.

Sprawdź, w jaki sposób bank traktuje odsetki naliczone od ostatniej raty. Niektóre instytucje pobierają je z kwoty przeznaczonej na nadpłatę, a dopiero resztę kierują na kapitał. W takiej sytuacji wpłata 2 000 zł nie zawsze zmniejszy saldo dokładnie o 2 000 zł.

W bankach stosujących takie rozliczenie korzystny bywa dzień tuż po pobraniu zwykłej raty. Odsetki za kilka godzin lub jedną dobę są wtedy niewielkie. Inne instytucje przeznaczają całą wskazaną kwotę na kapitał już w dniu wpłaty.

1. przeczytaj umowę kredytową i taryfę prowizji,
2. zapytaj bank o aktualne saldo oraz koszt nadpłaty,
3. złóż dyspozycję z wyborem niższej raty albo krótszego okresu,
4. sprawdź nowy harmonogram po zaksięgowaniu wpłaty.

Przy kredycie gotówkowym procedura zwykle jest prostsza, ale także wymaga sprawdzenia warunków umowy. Wcześniejsza spłata może zmniejszyć odsetki i inne koszty przypadające na niewykorzystany okres. W razie całkowitego zamknięcia zobowiązania poproś o zaświadczenie o spłacie.

Najczęściej więc warto kierować dodatkowe środki na kapitał. Zanim to zrobisz, policz prowizję, zachowaj poduszkę finansową i ustal, czy większą wartość ma dla Ciebie niższa rata, czy krótszy czas zadłużenia.