Bankowość – co to jest i jak działa?

Bankowość to system instytucji finansowych, które pośredniczą między osobami gromadzącymi oszczędności a tymi, którzy potrzebują finansowania. Banki przechowują pieniądze, udzielają kredytów, obsługują płatności i pomagają ograniczać ryzyko związane z obrotem środkami.

Czym jest bankowość?

Bankowość obejmuje działalność banków oraz usługi, dzięki którym osoby prywatne, firmy i instytucje mogą zarządzać pieniędzmi. Bank pełni przy tym funkcję pośrednika finansowego. Przyjmuje depozyty od klientów, a część zgromadzonych środków przeznacza na finansowanie kredytów i pożyczek dla innych podmiotów.

Dzięki temu oszczędności nie pozostają wyłącznie przechowywanym kapitałem. Mogą finansować zakup mieszkania, rozwój firmy, inwestycje albo bieżące wydatki. Bank odpowiada też za realizację przelewów, obsługę kart i rozliczanie wielu codziennych transakcji. Z tego powodu jest instytucją zaufania publicznego, której działalność podlega regulacjom i nadzorowi.

Co robią banki?

Podstawowe zadania banku można sprowadzić do trzech powiązanych ze sobą funkcji:

• Gromadzenie depozytów – bank przechowuje środki na rachunkach osobistych, oszczędnościowych i lokatach. Klient może sprawdzać saldo, historię operacji oraz korzystać z pieniędzy zgodnie z warunkami rachunku.
• Udzielanie kredytów i pożyczek – bank finansuje potrzeby klientów indywidualnych, przedsiębiorstw i innych instytucji. Do tej grupy należą między innymi kredyty mieszkaniowe, gotówkowe i firmowe.
• Obsługa płatności – bank realizuje przelewy, obsługuje karty płatnicze i uczestniczy w systemach rozliczeniowych, dzięki którym pieniądze mogą szybko trafić do odbiorcy.

Banki oferują również rachunki, lokaty, karty, kredyty, usługi walutowe i rozwiązania dla firm. Zakres usług zależy od rodzaju instytucji oraz grupy klientów. Bankowość detaliczna jest skierowana głównie do osób prywatnych, natomiast bankowość instytucjonalna obsługuje między innymi większe przedsiębiorstwa, jednostki publiczne i organizacje.

Jak zmienia się sposób korzystania z bankowości?

Bankowość nie oznacza już wyłącznie wizyty w oddziale. Tradycyjny kanał obsługi został uzupełniony przez serwisy internetowe, aplikacje mobilne i usługi oparte na wymianie danych między instytucjami. Różnice między tymi rozwiązaniami przedstawia tabela:

Otwarta bankowość, czyli Open Banking, nie oznacza publicznego dostępu do konta. To model, w którym klient może wyrazić zgodę na przekazanie określonych informacji licencjonowanemu dostawcy zewnętrznemu, na przykład w celu wyświetlenia rachunków z kilku banków w jednej aplikacji.

Podmioty świadczące takie usługi określa się skrótem TPP, od angielskiego Third Party Providers. Do przekazywania informacji między systemami służy API, czyli interfejs programistyczny. W praktyce klient nie musi znać jego technicznego działania. Widzi natomiast efekt, na przykład zbiorczy podgląd sald albo możliwość zainicjowania płatności z wybranego rachunku.

Jak technologia wpływa na codzienne bankowanie?

Bankowość elektroniczna pozwala korzystać z wielu usług przez całą dobę, bez uzależnienia od godzin otwarcia oddziału. Za pomocą serwisu internetowego lub aplikacji można sprawdzić saldo, wykonać przelew, pobrać wyciąg, zablokować kartę albo złożyć wniosek o wybraną usługę.

Aplikacja mobilna przenosi podstawowe funkcje banku do telefonu. Cyfrowa tożsamość może z kolei ułatwiać potwierdzanie danych podczas korzystania z wybranych usług publicznych i komercyjnych. Przykładem takiego rozwiązania jest PekaoID, jednak sposób działania i dostępność podobnych usług zależą od konkretnej instytucji.

Technologia ogranicza też konieczność używania papierowych dokumentów. Wyciągi, potwierdzenia przelewów i umowy mogą być dostępne w formie elektronicznej. Nie zmienia to jednak podstawowej zasady, że bankowość cyfrowa jest kanałem dostępu do usług bankowych, a nie odrębnym rodzajem banku.

Czy bankowość cyfrowa jest bezpieczna?

Bezpieczeństwo bankowości elektronicznej opiera się między innymi na silnym uwierzytelnieniu. Oznacza ono dodatkowe potwierdzenie tożsamości poza samym loginem i hasłem, na przykład w aplikacji mobilnej, kodem jednorazowym albo inną metodą autoryzacji.

Ważne ramy dla usług płatniczych i otwartej bankowości tworzy dyrektywa PSD2, stosowana w państwach Unii Europejskiej od 2019 roku. Regulacje wymagają między innymi stosowania silnego uwierzytelnienia w określonych sytuacjach oraz określają zasady odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje.

Użytkownik powinien logować się wyłącznie przez oficjalną stronę lub aplikację banku, nie przekazywać nikomu haseł i dokładnie sprawdzać treść operacji przed jej zatwierdzeniem. W otwartej bankowości dane mogą być udostępnione tylko po zgodzie klienta, a zakres tej zgody powinien odpowiadać konkretnej usłudze.

Bankowość łączy więc przechowywanie pieniędzy, finansowanie potrzeb i obsługę płatności. Oddziały nadal pełnią swoją funkcję, ale codzienny kontakt z bankiem coraz częściej odbywa się przez internet i telefon. Otwarta bankowość rozszerza ten model, pozwalając bezpiecznie łączyć wybrane usługi i informacje z różnych instytucji.

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej