IBAN test – czym jest i jak sprawdzić poprawność numeru konta?
Test IBAN sprawdza, czy numer rachunku ma prawidłową strukturę i poprawną sumę kontrolną obliczaną algorytmem MOD-97-10. Pozwala wykryć między innymi literówki, brakujące cyfry oraz błędy w kolejności znaków, ale nie potwierdza, że konto istnieje, jest aktywne lub należy do wskazanego odbiorcy.
Czym jest test IBAN?
IBAN, czyli International Bank Account Number, to międzynarodowy format numeru rachunku określony w standardzie ISO 13616. W zależności od kraju może zawierać do 34 znaków, w tym litery oznaczające państwo, cyfry kontrolne oraz krajowe dane rachunku.
Test IBAN obejmuje dwa poziomy sprawdzenia. Najpierw analizuje format numeru, czyli między innymi jego długość i kod kraju. Następnie weryfikuje cyfry kontrolne za pomocą algorytmu MOD-97-10, powiązanego ze standardem ISO/IEC 7064:2003. Taka kontrola zmniejsza ryzyko odrzucenia przelewu z powodu błędnie przepisanych danych.
Wynik „IBAN poprawny” oznacza więc poprawność techniczną i matematyczną numeru. Nie jest równoznaczny z potwierdzeniem istnienia rachunku w banku.
Jak zbudowany jest polski IBAN?
Polski IBAN ma 28 znaków. W zapisie międzynarodowym zaczyna się od oznaczenia kraju „PL”, po którym występują cyfry kontrolne i pozostałe elementy krajowego numeru rachunku.
| Segment | Liczba znaków | Opis |
|---|---|---|
| Kod kraju | 2 | Litery „PL” oznaczające Polskę |
| Suma kontrolna IBAN | 2 | Cyfry używane w algorytmie MOD-97-10 |
| Kod banku | 3 | Początkowa część identyfikatora banku |
| Kod oddziału | 4 | Identyfikator jednostki banku |
| Najniższa cyfra kontrolna | 1 | Element krajowego numeru rachunku |
| Numer rachunku | 16 | Pozostała część krajowego numeru rachunku |
W dokumentach bankowych numer może być zapisywany ze spacjami, na przykład w grupach po cztery znaki. Do walidacji należy użyć ciągu bez spacji. Nie należy traktować przykładowych numerów znalezionych w materiałach informacyjnych jako danych do wykonania przelewu.
Jak sprawdzić poprawność IBAN?
Weryfikację można przeprowadzić ręcznie zgodnie z regułami standardu albo za pomocą narzędzia walidującego. Niezależnie od wybranej metody proces obejmuje następujące kroki:
- Usuń spacje i inne separatory, pozostawiając jeden ciąg znaków.
- Sprawdź długość numeru. Dla rachunku prowadzonego w Polsce wynik powinien wynosić 28 znaków.
- Zweryfikuj kod kraju. Polski numer musi zaczynać się od liter „PL”, zapisanych wielkimi literami.
- Przenieś pierwsze cztery znaki na koniec numeru. Dla polskiego IBAN są to oznaczenie kraju oraz dwie cyfry kontrolne.
- Zamień litery na wartości liczbowe zgodnie z zasadą, w której A ma wartość 10, B – 11, aż do Z – 35.
- Podziel otrzymaną liczbę przez 97 i sprawdź resztę. Numer przechodzi kontrolę, gdy reszta wynosi 1.
W praktycznej implementacji nie trzeba tworzyć bardzo długiej liczby. Resztę można obliczać etapami, dopisując kolejne cyfry do aktualnie otrzymanego wyniku. Dzięki temu algorytm działa także w prostych narzędziach walidacyjnych.
MOD-97-10 wykrywa wiele typowych pomyłek, ponieważ zmiana cyfry lub zamiana kolejności znaków zwykle zmienia wynik dzielenia. Nie wykrywa jednak każdej możliwej sytuacji. Dwa różne numery mogą mieć poprawną sumę kontrolną, a jeden z nich może nie istnieć albo należeć do innego odbiorcy.
Walidacja formatu nie zastępuje więc sprawdzenia danych odbiorcy w bankowości elektronicznej ani procedur bankowych. W przypadku płatności firmowych dodatkowym elementem może być weryfikacja rachunku w odpowiednim rejestrze, ale jest to odrębna czynność od testu IBAN.
Najczęstsze błędy wykrywane podczas testu IBAN
Komunikat walidatora zwykle wskazuje rodzaj problemu. Najczęściej chodzi o jeden z poniższych błędów:
- Nieprawidłowa suma kontrolna – numer zawiera błąd cyfry, literówkę albo zmianę kolejności znaków.
- Błędna długość numeru – brakuje znaków lub dodano ich zbyt wiele.
- Nieobsługiwany format kraju – kod państwa jest nieprawidłowy albo dany kraj nie używa formatu IBAN.
- Błędny kod banku – część identyfikująca bank nie pasuje do reguł danego kraju lub nie może zostać rozpoznana.
- Nieprawidłowa struktura rachunku – w numerze występuje niedozwolony znak albo segment ma niewłaściwy układ.
Najbezpieczniej porównać numer znak po znaku z dokumentem źródłowym, usunąć spacje, a następnie uruchomić test IBAN. Pozytywny wynik potwierdza zgodność z regułami formatu i sumy kontrolnej, lecz nie stanowi gwarancji, że przelew trafi na aktywny rachunek właściwego odbiorcy.
